INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Gostomski (z Leżenic Gostomski) h. Nałęcz      Herb Jana Gostomskiego, Woj. Inowr. - w: Czaradzki, Grzegorz - Proces sądowny polski prawa koronnego - Poznań 1614 - w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - sygn.: SD XVII.4.1776 - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl - fragment.

Jan Gostomski (z Leżenic Gostomski) h. Nałęcz  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1959-1960 w VIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Gostomski Jan h. Nałęcz (ok. 1576–1623), wojewoda kaliski. Pisał się z Leżenic. Syn Hieronima, woj. poznańskiego, i jego pierwszej żony Urszuli Sieniawskiej. Początkowo wychowywał się w duchu różnowierczym pod opieką sprowadzonego przez ojca nauczyciela Niemca, który wszakże namówił Hieronima, by mu pozwolił uczęszczać do kolegium jezuickiego w Poznaniu, a potem dopiero do ewangelickiego gimnazjum. Skutek był taki, że Jan ze swym nauczycielem przeszli na katolicyzm, a rozżalony ojciec kazał nawet chwilowo aresztować preceptora. Ojciec scedował mu starostwo wałeckie (1588), wareckie (1590), grójeckie, gąbińskie, strzeleckie i rozmaite pomniejsze dzierżawy królewskie. W r. 1599, będąc dworzaninem królewskim, jeździł do Pragi w poselstwie do ces. Rudolfa II z zawiadomieniem o śmierci królowej. Miał przy tym załatwić sprawę zaciągów na terenie ziem habsburskich przeciwko Karolowi sudermańskiemu oraz zyskać poparcie cesarza w sporze z księciem brunświckim o posag zmarłej Zofii Jagiellonki. Przywiózł odpowiedź do niczego nie zobowiązującą. Dzięki poparciu ojca, który był starostą sandomierskim, G. został obrany z sejmiku opatowskiego posłem na sejm 1605 r., gdzie należał do grupy gorliwie wspierającej politykę dworu. Takie samo stanowisko zajmował i w czasie rokoszu Zebrzydowskiego. Podpisał 7 X 1606 r. uniwersał janowiecki. Wojewodą inowrocławskim został w r. 1611. Z sejmu 1616 r. delegowany był do boku królewskiego na czwarte półrocze. Udającego się na wyprawę moskiewską królewicza Władysława i odprowadzającą go parę królewską podejmował 9–11 IV 1617 r. u siebie w Wilczyskach i wyprawił przeciwko Moskwie 100 piechoty wystawionej własnym kosztem i przez siebie w ciągu całej kampanii opłacanej. Oddział ten znajdował się w dowodzonym przez hetmanów litewskich wojsku oblegającym Dorohobuż. Sejm 1620 r. wyznaczył G-ego na rezydenta przy boku królewskim na czas od 5 IX do 15 III n. r. Wojewodą brzesko-kujawskim został w r. 1620, a 10 X t. r. kaliskim. Sejm 1623 r. wyznaczył go na członka deputacji do powściągania konfederacji żołnierskich, ale prac z tym związanych już nie podjął, bo umarł w Warszawie w tydzień po zakończeniu obrad sejmowych 12 III 1623 r. i pochowany został w kościele Św. Jana, gdzie wystawiono mu pomnik. Napis nagrobny informował, że był uczestnikiem wyprawy moskiewskiej i inflanckiej. Gorliwy protektor jezuitów, popierał ich starania o uzyskanie praw akademickich dla szkoły poznańskiej, ufundował ich kolegium w Wałczu, uposażył kolegia sandomierskie i lubelskie oraz kościół jezuicki w Warszawie. W Sandomierzu dokończył ponadto budowy kolegiaty. Nie dochowały się jego poezje, ale jeśli wierzyć Stanisławowi Morsztynowi, był to człowiek, którego «siostry muzy umiłowały nad innych».

G. był dziedzicem klucza Wilczyskiego w okolicach Łukowa. Jego tamtejszą rezydencję Starowolski uważał za najpiękniejszy zamek w ziemi stężyckiej. Pierwszą żoną G-ego była Zofia Firlejówna, córka Mikołaja, woj. krakowskiego, i Elżbiety Ligęzianki, zmarła wkrótce po ślubie 10 XI 1598 r. Drugą była, Zofia Tęczyńska, córka Andrzeja, kaszt. krakowskiego, i Zofii Dembowskiej, zmarła w 1620 r., z której miał jedynego syna Hieronima Franciszka, podkomorzego czerskiego i starostę wolbromskiego.

 

Estreicher; Enc. Org.; Słow. Geogr.; Boniecki; Niesiecki; – Łukaszewicz J., Krótki opis hist. kościołów parochialnych w dawnej diec. pozn., P 1863 III 38, 39; Strzelecki A., Sejm z r. 1605, Kr. 1921; Załęski, Jezuici, II 44; – Pamiętnik Zbign. Ossolińskiego, Lw. 1879 s. 79; Rokosz Zebrzydowskiego, Wyd. A. Rembowski, W. 1903 (Muzeum Konst. Świdzińskiego IX–XII); Vol. leg., III 133, 186, 216; – B. Kór.: rkp. nr 328 k. 1v., nr 330 s. 54–55, nr 1398 s. 231–237, 239; Arch. Państw. w P.: Akta Grodz. Pyzdr. 128 k. 98v.; B. Jag.: rkp. nr 5198 (Annales collegii Posnaniensis) I 24–5.

Włodzimierz Dworzaczek

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.